บทความที่เกี่ยวข้อง

นิด้า เผยเอกสารวิจัย “เจาะลึก แปรรูป ปตท.” ชวนหาคำตอบประเด็นที่สังคมขัดแย้งมากว่าทศวรรษ

สถาบัน ฯ นิด้า เผยเอกสารวิจัยชิ้นสำคัญ  “เจาะลึก แปรรูป ปตท.” โดย รวบรวมข้อมูลเอกสารต่างๆ จากคดีที่มีการฟ้องร้อง  และเอกสารที่เกี่ยวข้องทั้งหมด นำมาสรุปรวบรวม ศึกษา วิเคราะห์และเปรียบเทียบตามหลักวิชาการที่ถูกต้องและเป็นกลาง หวังงานวิจัยทางวิชาการชิ้นแรกของกรณีนี้ จะเป็นประโยชน์ต่อแวดวงวิชาการ และให้คำตอบแก่สังคมที่มีความขัดแย้งทางความคิดในประเด็นการแปรรูป ปตท. มายาวนานตลอด16 ปีที่ผ่านมา

เมื่อเร็วๆ นี้ ศูนย์บริการวิชาการ สถาบันบัณฑิตพัฒนบริหารศาสตร์ (NIDA Consulting Center) ได้จัดกิจกรรม NCC Forum ในหัวข้อ "เจาะลึก แปรรูป ปตท." โดยในงานดังกล่าว ได้มีการเผยแพร่เอกสารวิจัยที่จัดพิมพ์ในรูปหนังสือ เรื่อง “เจาะลึก แปรรูป ปตท.” ซึ่งมี ศาสตราจารย์ ดร.นฤมล สอาดโฉม คณะบริหารธุรกิจ สถาบันบัณฑิตพัฒนบริหารศาสตร์ เป็นผู้จัดทำ และรองศาสตราจารย์ ดร.ยุทธนา เศรษฐปราโมทย์ คณะพัฒนาการเศรษฐกิจ สถาบันบัณฑิตพัฒนบริหารศาสตร์  ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.ภูมินทร์ บุตรอินทร์ คณะนิติศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์  ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.สุธาวัลย์ พฤกษ์อำไพ คณะบริหารธุรกิจ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ ร่วมอยู่ในคณะนักวิจัย ซึ่งนักวิจัยทุกท่านในโครงการนี้ ได้ร่วมเป็นวิทยากรผู้ทรงคุณวุฒิในกิจกรรมดังกล่าว โดยมีผู้แทนจากหน่วยงานราชการ รัฐวิสาหกิจ และหน่วยงานเอกชน เข้าร่วมงาน โดยได้เผยแพร่การดำเนินกิจกรรมดังกล่าวผ่านการ Facebook Live ผ่าน Facebook เพจ  ศูนย์บริการวิชาการ สถาบันบัณฑิตพัฒนบริหารศาสตร์ ด้วย

ศาสตราจารย์ ดร.นฤมล  กล่าวแก่ผู้เข้าร่วมงานว่า เหตุที่สนใจทำการวิจัยในประเด็นการแปรรูป ปตท. นี้ เนื่องจากเห็นว่าสังคมมีความขัดแย้งทางความคิดในประเด็นที่ว่า การแปรรูป ปตท. ถูกต้องหรือไม่ มานานกว่าทศวรรษ นับแต่การแปรรูปการปิโตรเลียมแห่งประเทศไทย (ปตท.) เป็น บริษัท ปตท. จำกัด (มหาชน) ที่เสร็จสิ้นในปี 2544 โดยตลอดเวลามีการเผยแพร่ข่าวสารข้อมูลในเรื่องดังกล่าวออกมา แต่ยังไม่พบว่าเคยมีนักวิชาการนำกรณีดังกล่าวมาศึกษาวิจัยอย่างจริงจังตามหลักวิชาการ   

“เห็นว่าเรื่องนี้เป็น issue (ประเด็น) ที่คาราคาซังมา 16 ปี แต่ไม่เห็นมีนักวิชาการนำเอาข้อเท็จจริงมารวบรวมและสรุป และศึกษาตามหลักวิชาการอย่างชัดเจนแต่อย่างใด มีแต่เป็นข่าวในสื่อต่างๆ จึงเกิดความสนใจ และปรึกษาอาจารย์ผู้เชี่ยวชาญท่านอื่นๆ และเชิญชวนมาร่วมในการวิจัย โดยยึดหลักทำด้วยความเป็นกลาง และให้ผู้อ่านตัดสินใจเองว่าจะเชื่อทางไหน จากข้อมูลที่เป็นข้อเท็จจริงที่งานวิจัยนำมารวบรวมไว้” ศาสตราจารย์ ดร.นฤมล กล่าวแก่ผู้ร่วมกิจกรรม

 

ศาสตราจารย์ ดร.นฤมล สอาดโฉม ขอบคุณภาพจาก http://consult.nida.ac.th/news

 

ทั้งนี้ ในเอกสารวิจัยดังกล่าว ได้รวบรวมข้อมูลที่เกี่ยวข้องทั้งหมดในกระบวนการแปรรูป ปตท. โดยแบ่งเป็นบทต่างๆ ได้แก่

1. ทำไมต้องแปลงสภาพและแปรรูปการปิโตรเลียมแห่งประเทศไทย ซึ่งจะกล่าวถึงประโยชน์ของการแปลงสภาพและแปรรูป  ปตท. รวมถึงประเด็นที่เป็นข้อสงสัยว่าการแปลงสภาพและแปรรูป ปตท. ทำไปเพื่อกลุ่มผลประโยชน์ใดหรือไม่

2. ความมั่นคงทางพลังงาน ที่กล่าวถึงประเด็นต่างๆ อาทิ ความมั่นคงทางพลังงานคืออะไร ความเสี่ยงจากการนำเข้าพลังงานจากต่างประเทศ โครงสร้างราคาพลังงานของไทย และบทสรุปเรื่องประเทศไทยกับความมั่นคงทางพลังงาน

3. การดำเนินการแปรรูปถูกต้องหรือไม่ ซึ่งกล่าวถึงประเด็นข้อกฎหมาย และคำวินิจฉัยของศาลรัฐธรรมณูญและศาลปกครองสูงสุดในคดีที่เกี่ยวข้อง

4. การกระจายหุ้นของ ปตท. ไม่เป็นธรรมจริงหรือ ซึ่งกล่าวถึงประเด็นต่างๆ ที่เกี่ยวข้องทั้งการเดินหน้าเข้าตลาดหลักทรัพย์ การจัดสรรหุ้นและกำหนดราคาเสนอขาย รายชื่อผู้ได้รับจัดสรร IPO ราคา IPO ถูกหรือแพง ทำไมนักการเมืองจึงได้หุ้น ปตท. จำนวนมาก ทำไมต้องให้สิทธิซื้อหุ้นกับผู้มีอุปการคุณ และทำไมพนักงาน ปตท. จึงซื้อหุ้นได้ในราคาถูก

5. บริษัท ปตท. จำกัด (มหาชน) เติบโตมาจากอะไร ที่กล่าวถึงผลการดำเนินการภายหลังแปรรูป การดำเนินการกว่า 15 ปี ในตลาดหลักทรัพย์ของบริษัทฯ และมีการระดมทุนเพิ่มเติมหรือไม่

6. บริษัท ปตท. จำกัด (มหาชน) เป็นของใคร โดยจะย้อนกลับไปดูผู้ถือหุ้นหลังแปรรูป แปรรูปบริษัท ปตท. จำกัด (มหาชน) แล้วได้อะไร ? ทวงคืนบริษัท ปตท. จำกัด (มหาชน) อย่างไร และทวงคืนไปให้ใคร

7. ผูกขาดจริงหรือ โดยมีประเด็นที่กล่าวถึง อาทิ โครงสร้างรายได้ของบริษัท ปตท. จำกัด (มหาชน) ทำไมต้องถือหุ้นโรงกลั่นน้ำมันจำนวนมาก  ทำไมถึงไม่มีการตั้งโรงกลั่นใหม่เพื่อแข่งขันกับ ปตท.  และปตท. ผูกขาดธุรกิจสถานีบริการน้ำมันจริงหรือไม่ ทำไมไม่มีคู่แข่งขันอื่นในธุรกิจก๊าซ  ปตท. ใช้ความเป็นผู้ผลิตรายใหญ่เอาเปรียบผู้บริโภคหรือไม่ ปตท. มีกำไรมากเกินปกติหรือไม่ และปตท. ทำผิดในการคืนท่อก๊าซฯ ตามคำสั่งศาลปกครอง หรือไม่ รวมถึงประเด็นประเทศไทยกับบรรษัทน้ำมันแห่งชาติ

8. ท่อก๊าซเป็นของใคร กล่าวถึง ข้อพิพาทเรื่องท่อก๊าซ คดีหมายเลขแดงที่ ฟ.35/2550 ของศาลปกครองสูงสุด ลำดับเหตุการณ์การคืนท่อก๊าซ และประเด็นเกี่ยวกับ สตง.

9. การแปรรูปบรรลุเป้าหมายเพื่อประเทศชาติและประชาชนจริงหรือ โดยพิจารณาในประเด็น บริษัท ปตท. จำกัด (มหาชน)  ให้ความสำคัญกับความมั่นคงทางพลังงานของไทยหรือไม่ หากบริษัท ปตท. จำกัด (มหาชน) ไม่ได้แปลงสภาพและแปรรูป   ความสามารถในการทำกำไรของบริษัท ปตท. จำกัด (มหาชน เปรียบเทียบบริษัท ปตท. จำกัด (มหาชน) กับรัฐวิสาหกิจที่แปลงสภาพแล้วแต่ยังไม่ได้แปรรูป และเปรียบเทียบบริษัท ปตท. จำกัด (มหาชน) กับรัฐวิสาหกิจที่แปลงสภาพและแปรรูปแล้ว  รวมถึงกล่าวในประเด็นการกำกับดูแลกิจการที่ดี

เอกสารวิจัยที่แจกจ่ายให้แก่ผู้ร่วมกิจกรรม ขอบคุณภาพจาก http://consult.nida.ac.th/news

 

ทั้งนี้ คณะผู้วิจัยยังได้รวบรวมข้อมูลผลประกอบการของ ปตท. ก่อนและหลังการแปรรูป เพื่อวิจัยเปรียบเทียบว่าการแปรรูป  ปตท. นั้น บรรลุวัตถุประสงค์ที่ตั้งไว้หรือไม่ และภายหลังการแปรรูป ปตท.มีการดำเนินงานที่แตกต่างไปจากก่อนแปรรูป หรือไม่ และศึกษาว่าการดำเนินงานหลังจากการแปรรูป จวบจนถึงปัจจุบันสะท้อนว่าผู้บริหารได้คำนึงถึงผลประโยชน์ทั้งของผู้ ถือหุ้นและประเทศไทยหรือไม่ อย่างไร

อย่างไรก็ตาม ศาสตราจารย์ ดร.นฤมล ระบุว่า แต่หากมองในแง่โครงสร้างทางเงินทุน พบว่าถ้าวันนั้นไม่ได้มีการแปรรูปเพื่อระดมทุนมาชำระหนี้ การดำเนินการคงจะไปรอดยาก นอกจากนั้น เมื่อเปรียบเทียบ ก่อนแปรสภาพ จนถึงปัจจุบัน สินทรัพย์ของ ปตท. เพิ่มขึ้นมาก โดยเฉพาะเมื่อเปรียบเทียบกับรัฐวิสาหกิจอื่นที่ไม่ได้แปรรูป ซึ่งจะเห็นได้ว่ามีความแตกต่างในเรื่องข้อจำกัดของรัฐวิสาหกิจที่ทำให้ไม่มีความคล่องตัว ไม่มีความสามารถในการระดมทุน ทำให้ไม่สามารถขยายกิจการ และสร้างความมั่นคงในด้านต่างๆ ของประเทศได้อย่างเต็มที่

อย่างไรก็ตาม จากข้อมูลที่วิจัย พบว่าที่กิจการของ ปตท. เติบโตมาจนถึงทุกวันนี้ ไม่ใช่การขายหุ้นเพียงอย่างเดียวหรือการระดมทุนเพียงอย่างเดียว แต่กิจการต้องมีการวางแผนและผู้บริหารต้องมีวิสัยทัศน์  ทั้งความสามารถในการระดมทุนและสามารถขยายกิจการได้ รวมถึงมีความสามารถในการแข่งขันในอุตสาหกรรมนั้นๆ ความสามารถกำหนดกลยุทธ์ที่จะรองรับการเปลี่ยนแปลงต่างๆ ในอนาคตได้  ซึ่งจะทำให้มีความสามารถในการทำกำไร จึงจะสามารถอยู่รอดได้

“บทที่ 9 ย้อนไปตั้งคำถามว่า ถ้า ปตท. ไม่ได้แปลงสภาพและไม่ได้แปรรูป วันนี้ หน้าตา ปตท. จะเป็นอย่างไร โครงสร้างพลังงานของประเทศไทย และความมั่นคงทางพลังงานของไทยจะเป็นอย่างไร ซึ่งบทสรุปนี้ ผู้อ่านต้องตอบเอง” ศาสตราจารย์ ดร.นฤมล กล่าว.

ทั้งนี้ เอกสารวิจัย “เจาะลึกแปรรูป ปตท.” โดยศูนย์บริการวิชาการ สถาบันฯ นิด้า สามารถดาวน์โหลดได้จากลิงก์นี้ http://library1.nida.ac.th/Catbook1/nidabk1/b198903.pdf

 

 

กลับสู่บทความทั้งหมด