บทความทั้งหมด

Date : 24 / 04 / 2018

  • Date : 24 / 04 / 2018
    เอราวัณ บงกช แหล่งก๊าซธรรมชาติสำคัญของไทย

    คอลัมน์ รอบรู้ปิโตรเลียม 

    By Mr. Fact


     

    ความสำคัญของแหล่งก๊าซธรรมชาติ ที่คนไทยควรได้รู้

    ก๊าซธรรมชาติ ถือเป็นทรัพยากรพลังงานที่มีความสำคัญในการขับเคลื่อนเศรษฐกิจของประเทศ เพราะนอกจากจะนำมาเป็นเชื้อเพลิงผลิตไฟฟ้าแล้ว ยังสามารถแปรสภาพเป็น LPG หรือก๊าซหุงต้ม เพื่อใช้ในครัวเรือน และเป็น NGV เพื่อใช้ประโยชน์ในภาคขนส่ง ในขณะเดียวกัน ยังนำไปใช้ประโยชน์ในภาคอุตสาหกรรม ทั้งเป็นเชื้อเพลิงในการผลิต และเป็นวัตถุดิบในอุตสาหกรรมต่อเนื่องต่างๆ เช่น ปิโตรเคมี ซึ่งสร้างผลิตภัณฑ์ต่างๆที่ใช้ในชีวิตประจำวัน ตั้งแต่ สบู่ ผงซักฟอก บรรจุภัณฑ์พลาสติก ชิ้นส่วนยานยนต์ และอุปกรณ์ไฟฟ้าต่างๆ

    นอกจากนั้น ก๊าซธรรมชาติ ยังมีการเผาไหม้ที่สมบูรณ์กว่าปิโตรเลียมชนิดอื่นๆ จึงนับว่าเป็นพลังงานที่สะอาดและเป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม

    สำหรับประเทศไทย ก๊าซฯ กว่า 70% ที่ใช้อยู่ มาจากแหล่งผลิตปิโตรเลียมในอ่าวไทย 2 แหล่ง คือ แหล่งเอราวัณและบงกช ซึ่งปัจจุบัน มีกำลังการผลิตรวมกันราว 2,110 ล้านลบ.ฟุตต่อวัน โดยก๊าซฯ จาก 2 แหล่งสำคัญนี้ สร้างประโยชน์ให้แก่ประเทศไทยมายาวนานกว่า 30 ปี ทั้งในด้านความมั่นคงทางพลังงาน ที่ทำให้ไทยสามารถพึ่งพาตนเองได้ ลดรายจ่ายจากการนำเข้าพลังงานจากต่างประเทศ และสร้างรายได้ให้แก่รัฐในรูปของค่าภาคหลวง โดยรวมเป็นมูลค่ากว่า 4 แสนล้านบาท และยังส่งเสริมให้เกิดการจ้างงาน จากทั้งในอุตสาหกรรมสำรวจและผลิตปิโตรเลียม และอุตสาหกรรมต่อเนื่องอื่นๆ อีกเป็นจำนวนมาก

    อย่างไรก็ตาม แหล่งปิโตรเลียมทั้ง 2 แหล่งนี้ จะหมดอายุสัมปทานลงในปี 2565 ซึ่งหากการสำรวจและผลิตไม่มีความต่อเนื่อง ก๊าซฯ ก็จะหายไปจากระบบการผลิตถึง 70% ซึ่งย่อมกระทบไปถึงก๊าซหุงต้มในภาคครัวเรือน เชื้อเพลิงอุตสาหกรรม NGV ในภาคขนส่ง และ กระทบต่อต้นทุนการผลิตไฟฟ้าของประเทศ รวมถึงอุตสาหกรรมปิโตรเคมีและอุตสาหกรรมต่อเนื่องอื่นๆ

    ดังนั้น กรมเชื้อเพลิงธรรมชาติ ในฐานะที่มีภารกิจในการจัดหาก๊าซธรรมชาติให้เพียงพอต่อความต้องการใช้ในประเทศ จึงได้จัดหาผู้ประกอบการมาร่วมบริหารจัดการก๊าซธรรมชาติทั้งสองแหล่งนี้ เพื่อให้สามารถผลิตและนำก๊าซฯมาใช้ได้อย่างต่อเนื่อง โดยการเปิดประมูลภายใต้ระบบแบ่งปันผลผลิต หรือ PSC ซึ่งมีหลักการสำคัญคือ การกำหนดปริมาณการผลิตขั้นต่ำ และกำหนดราคาก๊าซฯที่เป็นธรรมและมีเสถียรภาพ ทั้งนี้ เพื่อประโยชน์ของประชาชนคนไทยทุกคน

    ประโยชน์ของก๊าซธรรมชาติ และแหล่งก๊าซธรรมชาติของไทยมีความสำคัญอย่างไร ติดตามได้จากคลิปวิดีโอ  http://www.energynewscenter.com/index.php/clipvideo/detail/35

Date : 18 / 04 / 2018

  • Date : 18 / 04 / 2018
    คำต่อคำ เปิดมุมมอง "ชาญศิลป์ ตรีนุชกร " ว่าที่ซีอีโอ ปตท.คนที่9

    เปิดมุมมอง “ชาญศิลป์ ตรีนุชกร” ประธานเจ้าหน้าที่เทคโนโลยีและวิศวกรรม ก่อนเข้ารับตำแหน่ง ประธานเจ้าหน้าที่บริหารและกรรมการผู้จัดการใหญ่ บริษัท ปตท.จำกัด (มหาชน) หรือ. ซีอีโอคนที่ 9 ของ ปตท. ต่อจาก นายเทวินทร์ วงศ์วานิช ในวันที่ 31 สิงหาคม 2561 โดยเป็นการให้สัมภาษณ์ถึงงานสำคัญที่จะเข้ามาดำเนินงานในตำแหน่ง ซีอีโอ เป็นครั้งแรกกับสื่อมวลชนสายพลังงานระหว่างการประชุมสามัญผู้ถือหุ้น ของปตท. ที่จัดขึ้น เมื่อเร็วๆนี้

    สิ่งที่จะทำหลังจากเข้ารับตำแหน่ง CEO ใหม่ปตท. คืออะไร?

    สิ่งที่ผมจะต่อยอดมากขึ้นก็คือเรื่อง ดิจิทัล เป็นเรื่องพื้นฐาน โดยปลายปีนี้(2561)จะมีแผนเรื่องการลงทุนด้านนี้ชัดเจนมากขึ้น ช่วงแรกที่ผมมา ก็คงต้องศึกษาข้อมูลเยอะหน่อย ดูว่าอะไรดีไม่ดีก่อน เราไม่กล้าถลำไปมาก เพราะดิจิทัลมาเร็วมาก ถ้าเข้าเร็วจะทำให้เสียโอกาสบางอย่าง ถ้าเข้าช้าก็ไม่ได้อีก ดังนั้นตรงนี้มีความสำคัญมาก

    ความท้าทายในธุรกิจยุคดิจิทัลคืออะไร?

    ความท้าทายมีสองด้าน ด้านแรกเป็นความท้าทายเรื่องการเรียนรู้ด้านดิจิทัล เทคโนโลยี และเรื่องของกระบวนการทางความคิด (Mindset) โดยเฉพาะคนที่เคยทำธุรกิจเดิมๆ แล้วสำเร็จ ก็ไม่อยากเปลี่ยนแปลงมาก

    สำหรับเรื่องเทคโนโลยีนั้น โดยพื้นฐานคนของ ปตท.มาจากช่าง วิศวกร ดังนั้น การเรียนรู้เทคโนโลยีดิจิทัล ผมว่าไม่ยาก แต่การเปลี่ยนเรื่อง Mindset ไปทำธุรกิจอื่นที่ไม่เคยทำ ตรงนี้ต่างหากที่จะไม่กล้า แต่วันนี้ ปตท. ยังไม่ได้ลงไปทำอะไรที่ใหญ่เกินไป เราเพียงทดสอบ ทดลองและไปจับมือกับผู้ที่มีความเชี่ยวชาญ และเราเลือกหาทางที่เหมาะสมกับ ปตท.เช่น การทราบล่วงหน้าว่าอุปกรณ์ใดจะเสียและแก้ไขได้ก่อน ทำให้ไม่เกิดปัญหา การหยุดกระบวนการผลิตนอกแผน (Unplanned shutdown) ก็จะช่วยลดการสูญเสียลงได้มาก

    อีกเรื่องที่เราเริ่มเอาไปทำก็คือ เกี่ยวกับธุรกิจน้ำมัน ปตท.ร่วมมือกับมหาวิทยาลัย นำหุ่นยนต์เข้าไปในท่อน้ำมันเพื่อตรวจสอบอุปกรณ์ แต่ก่อนเราตรวจสอบท่อน้ำมันจากข้างนอก ตอนนี้เรามองเข้าไปข้างในเลยว่าตรงไหนเป็นอย่างไร ถ้าอุปกรณ์ไหนไม่ดีสามารถซ่อมได้เลย

    อย่างกรณีปล่องโรงงานหรือปล่องหลุมขุดเจาะที่อยู่สูงมาก ปตท.ก็ร่วมมือกับมหาวิทยาลัย ทำโดรนขึ้นมาเพื่อสำรวจรอบๆ ถ้าตรงไหนเริ่มเสีย ก็เริ่มเข้าไปแก้ไข เหล่านี้คือเทคโนโลยีที่ ปตท. พยายามเอามาช่วยในธุรกิจ และตอนนี้มีหลายเรื่องที่จะนำมาช่วย หากถามว่ายากไหม ก็ต้องบอกว่ายาก ถามว่าสนุกไหมและทำได้ไหม ก็เรียกว่ามีโอกาสทำได้สูงและสนุกมาก และมีทีมด้านวิศวกร ที่คุณเทวินทร์กับคณะกรรมการ (บอร์ด) มีวิสัยทัศน์ตั้งทีมนี้มา โดยมีผมรับหน้าที่ประธานเจ้าหน้าที่เทคโนโลยีและวิศวกรรม เมื่อ 3-4 เดือนที่ผ่านมา ซึ่งมีอะไรน่าสนุก น่าติดตาม ตื่นเต้น และน่าจะเป็นโซลูชั่นของ ปตท. หลายเรื่อง และจะเริ่มออกดอกผลให้เห็นปลายปี 2561 หรือต้นปี 2562 นี้

    นโยบายเปิดเสรีก๊าซธรรมชาติจะมีผลกระทบต่อธุรกิจ ปตท.หรือไม่?

    เป็นธรรมดาของประเทศเจริญมากขึ้นเรื่อยๆ การแข่งขันเป็นเรื่องที่เราต้องยอมรับ ปตท.ก็เริ่มมาจากการต้องแข่งขันกับบริษัทน้ำมันระดับโลกต่างๆ ที่เข้ามาในไทยตั้งแต่ 40 ปีที่แล้ว ดังนั้น เราอยู่บนความแข่งขันมาโดยตลอด ปตท.ก็ต้องปรับตัว ซึ่งการเปิดเสรีก๊าซฯอาจทำให้มีผลกระทบต่อรายได้บ้าง แต่การปรับตัวของเราก็ต้องร่วมมือกับคนอื่น รวมถึงผู้มีส่วนได้เสียกับ ปตท. และต้องตามนโยบายของภาครัฐด้วย ซึ่งสุดท้ายก็ต้องดูแลความต้องการลูกค้าให้ได้ หาโซลูชั่นที่ลูกค้าต้องการให้ได้ และดูว่าเราเหมาะตรงไหน เสียมาเก็ตแชร์บ้าง ก็ต้องเสีย แต่ต้องเลือกที่เหมาะสมและค่อยๆ เดินไป

    ในขณะเดียวกัน เราก็พยายามทำส่วนแบ่งการตลาดให้ใหญ่ขึ้น เหมือนหลายๆ ธุรกิจ แต่ก่อนเคยขายน้ำมันได้ 5 ล้านลิตรต่อวัน วันนี้เป็น 20 ล้านลิตร ค่อยเพิ่มปริมาณและส่วนแบ่งตลาดมากขึ้น การเติบโตของคนชั้นกลาง ก็ทำให้ส่วนแบ่งตลาด ปตท. ใหญ่ขึ้น และผู้บริโภคก็ได้ประโยชน์ อันนี้คือเสน่ห์ของการแข่งขัน 

    จะมีโครงการใหม่อะไรเกิดขึ้นหรือไม่?  

    ทางด้านก๊าซธรรมชาติ กำลังมีโครงการที่จะเอาก๊าซธรรมชาติมาสร้างมูลค่าเพิ่ม แทนที่จะไปเผาอย่างเดียว ก็อาจจะนำมาทำความเย็น มาใช้ในธุรกิจที่เกี่ยวข้อง เช่น ปลูกดอกไม้ (เมืองหนาว) เป็นต้น

    มองทิศทางรถยนต์ไฟฟ้า (EV) ในไทยอย่างไร?

    สำหรับประเทศไทยที่จะใช้พลังงานสะอาด ก็ยังมีเวลาที่จะปรับตัว เนื่องจากต้องรอเทคโนโลยีแบตเตอรี่และชิ้นส่วนรถยนต์ ปัจจุบันค่ายรถญี่ปุ่นก็ยังไม่ไปทางรถ EV ร้อยเปอร์เซ็นต์ ยังเป็นไฮบริด ฉะนั้นเราไม่สามารถเปลี่ยนรถยนต์เหมือนมือถือได้ เพราะราคามันแพงกว่ากันมาก ซึ่งเป็นจุดที่สำคัญมากที่ต้องค่อยเป็นค่อยไป

    สาเหตุธุรกิจปาล์มในต่างประเทศที่ไม่ประสบความสำเร็จและความคืบหน้าคดีไปถึงไหน

     

    (คดีการซื้อขายที่ดินเพื่อปลูกปาล์มนํ้ามันที่อินโดนีเซียของบริษัท ปตท.กรีน เอ็นเนอร์ยี่ฯ (PTTGE) ที่เข้าไปดำเนิน 5 โครงการ ตั้งแต่ปี2550 ว่ามีผู้ใดกระทำความผิด และสร้างความเสียหายให้กับ ปตท.จากการขายที่ดินในราคาตํ่ากว่าท้องตลาด)

    เรื่องคดีคงพูดไม่ได้เพราะอยู่ในชั้นศาล ซึ่งตอนนั้นที่ลงทุนธุรกิจปาล์ม เพราะราคาน้ำมันดิบแพงมากประมาณ 90-100 เหรียญสหรัฐฯต่อบาร์เรล และก็มองว่าราคาจะขึ้นไปเรื่อยๆ ซึ่งในเวลานั้นมองว่าทางเลือกพลังงานที่ดีที่สุด และเป็นเรื่องของไบโอดีเซล จึงเป็นเรื่องที่ต้องเข้าไปลงมือทำ เพราะผลผลิตมันมาก แต่หลังจากนั้นราคาปาล์มก็ปรับลงมา ราคาน้ำมันดิบก็ตกลง  สิ่งที่เราไปลงทุนก็ไม่มีผลตอบแทนตามที่ต้องการ และอีกอย่างเราไม่ถนัด ฉะนั้นเป็นจุดที่ทำให้ ปตท.พิจารณาว่า เราจะลงทุนต่อหรือขายกิจการ โดยนโยบายของบอร์ด ก็จะให้ขายไป เพื่อให้มีรายได้กลับมา และ ปตท.ก็ไม่ได้เดินหน้าธุรกิจนี้ต่อ

    แนวทางการบริหารงานอย่างไรให้ประสบผลสำเร็จ?

    ผมทำงานอยู่ปตท.เป็นปีที่ 36 และทำมา 19 ตำแหน่ง เป็นกรรมการมา 16 บริษัท เป็นประธานกรรมการมา 5 บริษัท และเป็นกรรมการผู้จัดการบริษัทที่ไม่ใช่ธุรกิจเป้าหมายหลักของ ปตท.มา 3 บริษัท ทำให้เห็นภาพรวมของบริษัท แต่ลึกๆแล้วบางเรื่องเราก็ต้องทำงานเป็นทีม ผมไม่ได้เป็นซุปเปอร์แมน ผมทำงานเป็นทีมและทีมเราก็เติบโตไปด้วยกัน เรารู้นิสัยกันมา ใช้ชุดความคิดและสปิริตในการทำงานด้วยกัน ก็มีทั้งเก่งและดีอยู่ด้วยกัน และเราก็จะทำงานเป็นทีมต่อไป

     

     

Date : 03 / 04 / 2018

  • Date : 03 / 04 / 2018
    รู้จักซาอุดิอาระเบียให้มากขึ้น ว่าคิดอย่างไรกับเรื่องน้ำมันดิบและเทรนด์ยานยนต์ไฟฟ้า

    ในการรับรู้ของคนไทยโดยทั่วไป เราอาจจะยังรู้จักซาอุดิอาระเบียว่าเป็นประเทศที่อยู่ในตะวันออกกลาง เป็นเศรษฐีน้ำมัน รวมทั้งเป็นประเทศยอดนิยมในอดีตที่คนไทยเลือกจะไปแสวงโชคขายแรงงาน ไม่นับรวมคดีเพชรซาอุอันโด่งดัง ที่ทำให้ซาอุฯปรับลดความสัมพันธ์ทางการทูตกับไทย

    ในข้อเท็จจริง ซาอุดิอาระเบียมีความสำคัญในเชิงข้อมูลและรายละเอียด ที่คนไทยน่าจะได้รู้จักมากกว่านั้น โดยเฉพาะคนที่สนใจในเรื่องราวของพลังงาน

    ต้องบอกว่า ปัจจุบัน ซาอุดิอาระเบีย นั้น ปรับระดับความสัมพันธ์กับประเทศไทยดีขึ้นมาโดยลำดับ และล่าสุด เมื่อเดือน ก.พ. ที่ผ่านมา ผู้อำนวยการสำนักงานนโยบายและแผนพลังงาน (สนพ.) ดร. ทวารัฐ สูตะบุตร ก็ได้รับเชิญจากทางซาอุฯ เข้าร่วมประชุม The Eight IEA -IEF -OPEC  Symposium on Energy Outlooks  ที่กรุง Riyadh

    ข้อมูลสำคัญด้านพลังงานที่คนไทยน่าจะได้รู้เพิ่มเติมมากขึ้นเกี่ยวกับซาอุดิอาระเบีย ที่ สนพ.นำมาเปิดเผยให้ทราบ ด้วยคิดว่าน่าจะเป็นประโยชน์กับผู้ที่สนใจ ก็คือ ซาอุฯ เป็นผู้ผลิตน้ำมันดิบอันดับต้นของโลก โดยหลังการปรับลดกำลังการผลิตตามข้อตกลงลดกำลังการผลิตของกลุ่ม OPEC แล้ว ปัจจุบันซาอุฯ ผลิตน้ำมันประมาณ 10.3 ล้านบาร์เรลต่อวัน คิดเป็น 13% ของการผลิตน้ำมันดิบของทั้งโลก และมากกว่าการผลิตของไทยถึง 73 เท่า

    น้ำมันดิบที่ซาอุฯ ผลิตได้ มีการส่งออก ประมาณ 7.5 ล้านบาร์เรลต่อวัน  ซึ่งในจำนวนของน้ำมันดิบที่ส่งออกนั้น มากกว่าครึ่ง คือ ประมาณเกือบ 70% ส่งมายังเอเชีย รวมทั้งประเทศไทย โดยซาอุฯ เป็นประเทศที่ไทย นำเข้าน้ำมันดิบมากเป็นอันดับ 2 หรือคิดเป็นสัดส่วนประมาณ 25% ของการนำเข้าทั้งหมด

    ข้อมูลสำคัญที่คนไทยน่าจะได้รู้อีกประการ คือ ซาอุฯ มีบริษัทน้ำมันแห่งชาติขนาดใหญ่มากชื่อว่า ซาอุดิ อารามโก ที่มีมูลค่าธุรกิจสูงกว่า 2 ล้านล้านเหรียญสหรัฐ หรือประมาณ 64 ล้านล้านบาท

    ซาอุดิ อารามโก นั้น เป็นเจ้าของโรงกลั่นน้ำมันทั้ง 9 แห่ง ในประเทศ โดยเป็นเจ้าของทั้งหมด 4 แห่ง และถือหุ้นรวมกับต่างชาติอีก 5 แห่ง มีกำลังการกลั่นรวม 2.9 ล้านบาร์เรลต่อวัน หรือ 2 เท่าของกำลังการกลั่นของไทย โดยโรงกลั่นน้ำมันที่มีกำลังการกลั่นมากที่สุดและเก่าแก่ที่สุด คือ Ras Tanura Complex Refinery ที่ซาอุดิ อารามโก ถือหุ้นทั้งหมด 100% มีกำลังการกลั่นน้ำมันดิบอยู่ที่ 550,000 บาร์เรลต่อวัน และก๊าซธรรมชาติเหลว (NGL) 305,000 บาร์เรลต่อวัน

    คณะของสนพ. ซึ่งนำโดย ดร. ทวารัฐ สูตะบุตร มีโอกาสดีที่ได้เข้าไปเยี่ยมชมกิจการของ ซาอุดิ อารามโก ทั้งในส่วนของสำนักงานใหญ่ ที่ตั้งอยู่ที่เมือง Dhahran  และ ในส่วนของโรงกลั่นน้ำมัน Ras Tanura ซึ่งตั้งอยู่ที่เมือง Ras Tanura ทางภาคตะวันออกของซาอุดิอาระเบีย โดยมีการแชร์มุมมองกับผู้บริหารระดับสูงของซาอุดิ อารามโก ที่มองตลาดน้ำมันดิบของโลก และเรื่อง Disruptive Technology ที่แตกต่างไปจาก IEA หรือประเทศในฝั่งยุโรปและสหรัฐอเมริกา

    โดยผู้บริหารระดับสูงของซาอุดิ อารามโก แสดงความเชื่อมั่นกับคณะผู้บริหารของ สนพ. ว่า  น้ำมันดิบจะยังคงเป็นเชื้อเพลิงหลักของโลก ทั้งในปัจจุบันและอนาคต

    สำหรับประเด็นที่เกี่ยวข้องกับเรื่อง  Disruptive Technology นั้น ซาอุดิ อารามโก ไม่เชื่อว่าเทรนด์ยานยนต์ไฟฟ้า (EV) ของทั้งโลก จะเติบโตอย่างก้าวกระโดดจนทำให้ยอดการใช้น้ำมันลดลงอย่างมีนัยสำคัญ โดย EV นั้นจะเติบโตได้ในประเทศที่พัฒนาแล้ว ในขณะที่ประเทศกำลังพัฒนา คนส่วนใหญ่ยังเข้าไม่ถึง EV เพราะยังมีราคาแพง ทำให้น้ำมันจะยังคงเป็นเชื้อเพลิงหลักของคนกลุ่มนี้ 

    อย่างไรก็ตาม ในเรื่องของพลังงานหมุนเวียน นั้น ทางซาอุดิ อารามโก มีแผนการลงทุนผลิต Solar Power ประมาณ 10,000 เมกะวัตต์ ภายในปี 2573  เพื่อเป็นการศึกษาแนวโน้มของตลาด ควบคู่ไปกับธุรกิจโรงกลั่นน้ำมัน

    นอกจากนี้ผู้บริหารของ ซาอุดิ อารามโก ยังไม่มีความกังวลเรื่องของการผลิต Shale Oil ของสหรัฐอเมริกา โดยมองว่าปริมาณสำรอง Shale Oil มีอยู่จำกัด เมื่อสหรัฐเพิ่มการผลิตจน Shale Oil หมด  โลกจะต้องหันกลับมาพึ่งพาการผลิตน้ำมันดิบเช่นเดิม

    มาถึงบรรทัดนี้ จะเห็นว่ามุมมองของซาอุดิ อารามโก นั้น ค่อนข้างจะแตกต่างจากนักวิเคราะห์ฝั่งตะวันตก ที่มองว่า แนวโน้มพลังงานหมุนเวียนและยานยนต์ไฟฟ้าจะมาแรง เป็นที่นิยมแพร่หลาย เพราะการพัฒนาระบบแบตเตอรี่ และต้นทุนที่ต่ำลงเรื่อยๆ จนสามารถมาทดแทนการใช้น้ำมันดิบในที่สุด    ซึ่งต้องติดตามดูกันต่อไปว่า ฝั่งตะวันออกกลาง หรือ ฝั่งตะวันตก ใครจะพยากรณ์เทรนด์พลังงานของโลก ได้แม่นยำกว่ากัน 

    แต่ที่น่าจะเป็นผลดี ก็คือ การที่คณะผู้บริหารของ สนพ. ที่เป็นฝ่ายวางแผนนโยบายพลังงานของประเทศ ได้มีโอกาสรู้มุมมองของทั้งฝั่งผู้ใช้และผู้ผลิตน้ำมัน จะทำให้นโยบายพลังงานของประเทศไม่สุดโต่งไปทางใดทางหนึ่ง เพราะการวางนโยบายและแผนด้านพลังงานให้มีความสมดุล นั้น จะเป็นประโยชน์สำหรับประเทศผู้นำเข้าพลังงานสุทธิ อย่างประเทศไทย

Date : 27 / 03 / 2018

  • Date : 27 / 03 / 2018
    ระบบแบ่งปันผลผลิต ช่วยสร้างความต่อเนื่องในการผลิตและผู้บริโภคยังได้ใช้ก๊าซในราคาเดิม

    คอลัมน์ : รอบรู้ปิโตรเลียม

    โดย Mr. Fact 

     

    ต้องบอกว่าเป็นเพราะกระแสสังคมในช่วงนั้น ที่ทำให้รัฐบาลตัดสินใจ แก้ไข พ.ร.บ.ปิโตรเลียม โดยเพิ่มเติมระบบแบ่งปันผลผลิต หรือ Production Sharing Contract  (PSC) และระบบจ้างผลิต หรือ Service Contracts (SC) มาไว้เป็นทางเลือกใหม่ นอกเหนือจากระบบสัมปทาน (Concession System) ที่มีอยู่เดิม

    และในที่สุด รัฐก็ตัดสินใจ ที่จะให้แหล่งปิโตรเลียมเอราวัณ และบงกช ในอ่าวไทย ซึ่งจะสิ้นสุดอายุสัมปทานใน ปี2565-2566 เปลี่ยนมาใช้ระบบแบ่งปันผลผลิต  ที่เป็นการบริหารจัดการปิโตรเลียมระบบใหม่ ที่ไทยยังไม่เคยใช้มาก่อน ( ยกเว้นในพื้นที่พัฒนาร่วมไทย-มาเลเซีย)  ด้วยวิธีการให้เอกชนประมูลแข่งขันยื่นข้อเสนอที่ดีที่สุดให้กับรัฐพิจารณา

    โดยที่ประชุมคณะกรรมการนโยบายพลังงานแห่งชาติ (กพช.) ที่มี พลเอก ประยุทธ์ จันทร์โอชา นายกรัฐมนตรี  เมื่อวันที่ 8 มีนาคม 2561ได้รับทราบในหลักการที่จะกำหนดไว้ใน TOR ประมูลแหล่งก๊าซธรรมชาติเอราวัณและบงกช  คือ แหล่งเอราวัณ (สัญญาสัมปทาน เลขที่ 1/2515/5 และ เลขที่ 2/2515/6 ) ซึ่งจะสิ้นอายุสัมปทานวันที่ 23 เมษายน 2565  ให้รวมเป็นแปลงสำรวจและผลิตปิโตรเลียมที่จะบริหารภายใต้สัญญาแบ่งปันผลผลิต 1 สัญญา หรือเรียกว่า แปลง G1/61 และให้เสนอปริมาณการผลิตขั้นต่ำที่ 800 ล้าน ลบ. ฟุตต่อวัน ต่อเนื่องเป็นระยะเวลา 10 ปี

    ส่วนแหล่งบงกช (สัญญาสัมปทาน เลขที่ 5/2515/9 ซึ่งจะสิ้นอายุสัมปทานวันที่ 23 เมษายน 2565 และสัญญาสัมปทาน เลขที่ 3/2515/7 ซึ่งจะสิ้นอายุสัมปทานวันที่ 7 มีนาคม 2566)  ก็จะรวมเป็นแปลงสำรวจและผลิตปิโตรเลียมที่จะบริหารภายใต้สัญญาแบ่งปันผลผลิต 1 สัญญา หรือแปลง G2/61 และให้เสนอปริมาณการผลิตขั้นต่ำที่ 700 ล้าน ลบ. ฟุตต่อวัน ต่อเนื่องเป็นระยะเวลา 10 ปี

    นอกจากนี้ ยังกำหนดให้ผู้เข้าร่วมประมูลเสนอสัดส่วนการแบ่งกำไรให้แก่รัฐ ซึ่งจะต้องไม่ต่ำกว่า 50% และให้ผู้เข้าร่วมประมูลเสนอราคาก๊าซธรรมชาติ โดยอ้างอิงราคาก๊าซธรรมชาติที่ใช้ในปัจจุบัน ตามสูตรราคาที่จะกำหนดในเอกสารเงื่อนไขการประมูล

    หลักการสำคัญดังกล่าว จะเกิดประโยชน์ต่อประเทศโดยส่วนรวม คือทำให้การผลิตก๊าซธรรมชาติมีความต่อเนื่อง อย่างน้อยก็ในปริมาณที่เพียงพอสำหรับกำลังการผลิตของโรงแยกก๊าซธรรมชาติ เพราะก๊าซฯส่วนหนึ่งจะถูกส่งไปสร้างมูลค่าเพิ่มทางเศรษฐกิจในอุตสาหกรรมปิโตรเคมี ที่เป็นอุตสาหกรรมต่อเนื่อง ที่ก่อให้เกิดการลงทุน การจ้างงาน และรายได้ในรูปภาษีให้กับรัฐ ( จากเดิมที่มีก๊าซฯ บางส่วนประมาณ 600 ล้านลูกบาศก์ฟุตต่อวัน ส่งตรงไปเป็นเชื้อเพลิงในโรงไฟฟ้า โดยที่ไม่ได้ผ่านโรงแยกก๊าซ  ได้มูลค่าเพิ่มที่น้อยกว่า ) และประโยชน์อีกประการ ก็คือ การที่ผู้บริโภคจะได้ใช้ก๊าซในราคาที่ไม่แพงไปกว่าปัจจุบัน

    อย่างไรก็ตาม ยังมีประเด็นจากกลุ่มคัดค้าน ที่มองว่าภายใต้ระบบแบ่งปันผลผลิตที่รัฐจะนำมาใช้นั้น ทำให้รัฐได้รับประโยชน์จากการแบ่งปันผลผลิตน้อย เมื่อเทียบสัดส่วนกับประเทศเพื่อนบ้านอย่างเมียนมา  พร้อมเสนอให้รัฐรับส่วนแบ่งเป็นปิโตรเลียมจากผู้ผลิต แล้วขายตรงให้การไฟฟ้าฝ่ายผลิตแห่งประเทศไทย (กฟผ.) ไปเลย ไม่ต้องผ่านคนกลางอย่าง ปตท. เพราะเชื่อว่าจะทำให้ราคาก๊าซฯ ถูกลง

    อยากจะทำความเข้าใจว่า ศักยภาพของแหล่งปิโตรเลียมเอราวัณ และบงกช ในช่วงหลังสิ้นสุดอายุสัมปทาน นั้น เหลือกระเปาะเล็กๆ กระจัดกระจาย เพราะกระเปาะใหญ่ถูกผลิตไปตั้งแต่ต้นอายุสัมปทานแล้ว จะไปเปรียบเทียบกับแหล่งของเมียนมาที่เป็นแหล่งใหญ่กว่าไม่ได้  เพราะถ้าต้นทุนสูงกว่าแล้วยังไปขอส่วนแบ่งร้อยละ 80 เท่ากับเมียนมา คงจะไม่มีใครอยากจะลงทุน

    ข้อมูลของกรมเชื้อเพลิงธรรมชาติ เปรียบเทียบให้เห็นชัดเจนระหว่าง แหล่งยาดานา ของเมียนมา กับแหล่งบงกชเหนือ ในอ่าวไทย ว่า แหล่งยาดานา นั้นมีศักยภาพปิโตรเลียมสูงกว่าไทยมาก โดยในการผลิตก๊าซฯ ให้ได้ปริมาณ 800 ล้านลูกบาศก์ฟุตต่อวัน ของยาดานานั้น ใช้จำนวนหลุมผลิตเพียง 12 หลุม ในขณะที่แหล่งบงกชเหนือ การรักษาอัตราผลิตเอาไว้ 650 ล้านลูกบาศก์ นั้น ต้องใช้จำนวนหลุมผลิตมากถึง 300 หลุม

    ที่มา: ภาพจำลองการผลิตก๊าซธรรมชาติจากแหล่งยาดานาและแหล่งบงกชเหนือ โดย กรมเชื้อเพลิงธรรมชาติ กระทรวงพลังงาน

     

    ส่วนข้อเสนอที่จะให้รัฐรับส่วนแบ่งผลผลิตเป็นปิโตรเลียม แล้วขายตรงให้ กฟผ. แทนที่จะขอแบ่งเป็นรายได้หลังการขายให้ ปตท. นั้น ก็ไม่ใช่ข้อเสนอที่จะเป็นประโยชน์สำหรับรัฐ เพราะการรับแบ่งปิโตรเลียมมานั้น รัฐต้องมีภาระในการดำเนินการในการปรับปรุงคุณภาพก่อนส่งขาย แล้วถ้าหากส่งขายไปให้ กฟผ. โดยไม่ผ่านโรงแยกก๊าซฯของ ปตท. ก็เป็นการเสียโอกาสที่จะนำทรัพยากรของประเทศไปสร้างมูลค่าเพิ่ม และอย่าลืม ว่า ปตท.    ก็ไม่ใช่ใครที่ไหนอื่นไกล แต่เป็นองค์กรที่รัฐถือหุ้นทั้งทางตรงและทางอ้อม มากกว่าร้อยละ 65

    ในขณะที่ข้อเสนอจะให้ตั้งบรรษัทพลังงานแห่งชาติหรือ NOC ขึ้นมาใหม่ เพื่อมาบริหารจัดการประโยชน์ ในแหล่งเอราวัณ และบงกช โดยเฉพาะ แทนกรมเชื้อเพลิงธรรมชาติ  นั้น ก็ดูจะเป็นการดำเนินการที่ซ้ำซ้อน เป็นการถอยหลังกลับไปที่จุดเริ่มต้น เพราะระยะเวลาสำหรับเอราวัณและบงกชที่จะผลิตก๊าซฯ จะต่อเนื่องไปอีกประมาณ 10 ปีเท่านั้น การตั้งองค์กรใหม่ขึ้นมาเพื่อที่จะยุบทิ้งในอีก 10 ปี ข้างหน้า จึงได้ไม่คุ้มเสีย อีกทั้ง รัฐมีพัฒนาการเรื่อง NOC ที่ไกลกว่าหลายประเทศแล้ว โดยแปรรูป ปตท. ให้มีความคล่องตัวในการลงทุนทำหน้าที่เป็นผู้รับซื้อก๊าซฯ และเอาไปต่อยอดสร้างมูลค่าเพิ่ม และมีการตั้ง ปตท.สผ. ที่ทำหน้าที่เป็นโอเปอเรเตอร์ ลงทุนเป็นเจ้าของแหล่งผลิต ก็เป็นดอกผลที่รัฐได้รับ ทั้งในรูปของค่าภาคหลวง ภาษีปิโตรเลียม ภาษีมูลค่าเพิ่ม และเงินปันผลในส่วนของผู้ถือหุ้นอยู่แล้ว ดังนั้น เรื่องของ NOC  จึงถูกปิดเกมไปตั้งแต่ขั้นตอนการแก้ไขกฎหมาย ในสภานิติบัญญัติแห่งชาติ (สนช.) เมื่อปี2559

    ประเด็นที่น่าจะช่วยกันคิด ช่วยกันนำเสนอ จากนี้ จึงควรจะเป็นเรื่องว่าจะทำอย่างให้การเปิดประมูลเอราวัณ บงกช ดำเนินลุล่วงไปได้ตามแผน และเกิดการกำกับดูแลภายใต้ระบบแบ่งปันผลผลิตอย่างมีประสิทธิภาพ ให้ประเทศชาติและประชาชนได้รับผลประโยชน์จากทรัพยากรปิโตรเลียม อย่างเต็มเม็ดเต็มหน่วย อย่างที่ควรจะเป็นมากกว่า